T.Rapport van de gecommitteerde aen de goedheeren van Geesteren.
Hooggeboorne gestrenge en weledele heeren goedheeren der markte Geesteren.

De ondergetekende ter voldoveringe van die aen haar bij holtink resolutie van den 27 junij 1753 opgedragen commissie, de moeite hebbend genomen met assumptie van ver eijgen geerfden en eenige anderen van de situatie der geestense veenlanden, de beste kennis hebben boermannen alle die geestense veenelande in 't bijsonder in oogenschijn te nemen, hebben in het generael bevonden, dat wel verre 't grootste gedeekte der veenlande, doorde boeren in het algemeen en verscheijdene van ouds gewaerde kotteren ieder sekere akkeren, uijt bragt so gesegt ware,van een aloude verdeijlinge sig komen te afpropieren endeselve voor haer privative boekweijten sajenge en turf steekinge te houden. Dat sij sig wel na den oerspronk der verdeijlinge hebben tragten te informeren mar denselven nog in 't oude markenboek nog uit relaas van de alder oudste menschen niet hebben kunnen ontdekken, sulke 't haar vorkemt als dat deselve al voerlange jaers geshcied en sedert die verdeijlinge ook also ieder sijn akker gerustelijk beseten heeft.
Dierhalven de ondergetekenden vermijnen edog onder correctie dat men 't bij die aloude verdeijlinge soude moeten laten verblijven, bij die besigtinge, die er in wegens boerkhr. voer verdeels gehouden werdende veenen. 
Hebbend die ondergetekende bevende dat jeder een sijn akker ten groetsten gedeelte met boekweijte hadden toegesaijt een saek die sij wel bevinte bij verscheijden marken resolutie te weesen verbooden, of het niet meest dienstig souden weesten voor de markte, dit verbod in het vervolg te doen stand grijpen en structelijk te executeren, dan daeromtrent eenige oogluijkinge te gebruijken so sijn de ondergetekende die weegen volgend censideratie voorgekoomen.

Als aen de een zijde, dat daar door de schapedrift seer word benauwt dog aen de andere zijde de boeren groet voordeel, so ons berigt is 't uijtsaijen der boekweijte trekken, wijl na het uijtsaijen dervienen deselve in 't vervolg ter schapeweijde bequaamer soude worden, dierhalven de goedheeren tot verbeeteringe van de schapedrift ten aensien van den meijnshoek souden sienen te reselveeren, dat van den kroten els bij langs de haar na de wierent ende boerschap wiesende de zijden oostzijde geen turf soude moogen gestoken worden, gelijk meede niet in het Witteveen, toe censervatie van de schapedrift van die van hunsen hoek dog dat men daarvoor de kotters in den haarbrink een hoek diende aen te wijsen om daervoor haar provisie turf te steeken.
Wij hebbebn meede bevenden dat in den sogenaemden kovoortsenhoek veel turg waer gestooken en in hoppen geset om deselve so ons berigt is tot koelen te branden, waardoor een ongelooflijke menigte veen word geruineert, 't welke ook door verscheijdenene markten resoluties is verbooden, dog die door naelatigheijd van de geswoorens buiten executie zijn gebleven. So dat dien aengaende nader diende worden voorsien.

Bij het besigtigen der nog onverdeelde veenen, so wel die de boeren nieuwlinks onder elkanderen verdeelt hebben, als anderen is ons gebleeken dat de ketters op eijgen uithoeteijt daer waeren in gevallen, en aldaer boekweijte hadden gesaijt, hetgeene in 't vervolg kragtdadig behoorde te worden belet.
Wij hebben meede bevonden dat seekeren hoekveen agter de eronsmate voor eenige jaeren door de goetheeren verhuirt … met boekweijte te saijen, door de huirders na dat 't sel.. uijtgesaijt hadden als haar eijgen word gehouden. So dat niet alleen daarin selfs turf steeken, maar sulks ook aen de anderen te doen beletten, waeremtrent ook diende te worden gedisponeert.

Verder hebben wij bevonden dat verscheijden boermannen door de driesenveensen o haar grassen turf hebben doen steeken, als hilberman; Hunseman, Vorshaar, Haemer, Vrijleman, Breembroek en wel de dielaetste in een grotte quantiteijt, 't geen een saek van grote consequntie weesende kragtdadig diende te worden belet.

En dewijl ons van eenige boeren die sulks gedaen hadden, en daer over van ons ter reden sijn gestelt is voorgekomen, dat deselve sig van die uijtvlugt bediende als hadden de vriesenveensen sulks in haar gaghuir en dienst gedaen so geven wij te bedenken, ofmen niet bij resolutie behoorde te verbieden, dat de boeren ter turf steeken geen persoonen mogten gebruijken, die buijten de markte woonen. Ook hebben wij gesien dat verschiijden kotters niet tegenstande 't verbod door den heere verwalter erfmarktenrigter nog in 't gepasseerde jaer gedaen, selfs nog op den 12e juli 1753 met turf steeken besig waeren.En dewijl wij klaerlijk bevende dat deese voorgem. en menige redige in ontallige misbruijken der veenen en velderen, tegens uijt drukkelijk markten resolutien door de selgte toesigt der gesworens hoelangs hoe meer inkruijpen en sullen enmogelijk, op die manier kunnen voorgekoomen worden so soude onses oordeels best weesen, dat jaerlix de vienen en velderen door gecemmitteerden nevens de geswoorens wierdens gevisiteert, en die gecemmitteerden geauthoriseert om die als dan bevonden, de markten resolutie te hebben overtreden, voor de boete daarop gestelt datelijk te executieren.
Wij hebben ook nauwkeurig geexamineert, die al nog onverdeelde veenelanden onder de boeren en kotters te verdeelen naer om verscheijden redenen telang alhier te verhaelen geheel en al ondoenlijk bevonden. Dog om het verder verderf der veenen te verhoeden, ende ketters eenig genoegen te geven soo soudde men aendeselve een hoek veenland om daer uijt turf te steeken agter de eversmaete kunnen aenwijsen, 't welke door slaen van paelen of graven van een gruppe afgebeakt wierde alwaer 't selve turf steeken, bepaeldelijk, toegelaten wierde aen de gewaarde kotters welke jaerlix nae goetvinden der goedheeren eenige miten turf wieren toegelegt, maar de ongewaerde niet meer als wat sij tot haar eijgen provisie nodig hebben en om die voorschreven veen van meerder gebruijk te maeken soude van daer een sloot ter in de beeke dienen gegreaven te worden, waardoor hetselve een bequame afwateringe soude kunne krijgen.

Wij hebben ook bevonden dat doer het timmeren van veele nieuwe huijsen, de markt ter in de grond word bedorven. Weshalven ter voorkominge van sulks de bewooners denselver, alle gebruijk van de gemeente behoorde te worden belet.

Eindelijk soo geven wij in bedenken oft niet raetsaem soude wiesen om de markte eens ter eenemaele buijten schulde te stellen, eenige landgronden te verkoopen. 
En insonderheijt dewijl de eijgenaren van de vermuelde een aenslag begeren, en niemant daer omtent gelandet is dieshalven sulks tot niemants nadeel kan strekken of men dien begaandern aenslag niet een deselve ter dien eijnde diende te verkoopen.
Want nu 't examineren en afdoen der rekeningen te laste van de markte Geesteren aenbetreft so hebben wij, ter ons leedwesen daer van niet voldoen kunnen terwijl wij egter alle moeijte aengewent hebbende die rekeninge niet hebben bekoomen kunnen. Actum Almelo den 11 meij 1754.
Was getekent {volgt ondertekening]